طاهره نوری، یک زن ۳۵ ساله و خانه‌دار در تهران، بیش از یک دهه پیش همسرش را به قتل رساند. او و دو دختر نوجوانش جسد همسرش را زیر کفپوش اتاق نشیمن دفن کردند. طاهره سال‌ها تحت آزار و اذیت همسرش قرار داشت و تمام تلاش‌هایش برای اخذ طلاق از طریق دادگاه‌های خانواده ایران بی‌نتیجه مانده بود. او احساس می‌کرد که دیگر راهی برای فرار از این وضعیت ندارد.
داستان طاهره و چالش‌هایش
پس از شنیدن داستان طاهره، این سوال در ذهنم شکل گرفت که چه اتفاقی در این سال‌ها افتاده است که او کشتن همسرش را تنها راه نجات خود می‌داند. زمانی که من و همکار کارگردانم، فرزاد جعفری، شروع به ساخت فیلم "چشم برای چشم" درباره طاهره کردیم، او ۱۴ سال را در زندان تحت تهدید اعدام گذرانده بود. سیستم قصاص در ایران این امکان را به خانواده همسر طاهره می‌دهد که از اعدام او درخواست کنند یا در ازای دیه، او را ببخشند. آزادی موقت او با وثیقه فرصتی برای مذاکره برای آینده‌اش فراهم کرد، در حالی که فرزندانش، اکنون بزرگ‌سال، در تلاش بودند تا پولی برای نجات جان مادرشان جمع‌آوری کنند.
بیشتر بخوانید: پیروزی قاطع دموکرات‌ها بر ترامپ و پیامدهای آن برای اروپا
قدرت زنان در جامعه مدنی
انتظار داشتم فیلمی درباره داستان غم‌انگیز طاهره بسازم، اما ساخت فیلم به تغییر درک من از قدرت جامعه مدنی ایران انجامید. در طول تحقیقات، با فعالانی آشنا شدیم که وقت و انرژی خود را صرف کمک به افرادی می‌کنند که با مجازات اعدام روبه‌رو هستند. یکی از این فعالان، فرخنده جابرزاده‌گان، بود که با گروهی از زنان داوطلب در کنار او همکاری می‌کردند. این زنان، وکلا، مددکاران اجتماعی، فعالان و شهروندان عادی بودند که یاد گرفته بودند چگونه در سیستم قانونی که خانواده‌ها اغلب نمی‌توانند به تنهایی با آن مقابله کنند، پیش بروند.
در ابتدا، این فعالیت‌ها را پاسخ عملی به یک سیستم شکسته می‌دانستم، اما با گذشت زمان، روشن شد که این زنان نوعی زیرساخت غیررسمی از مراقبت را بنا نهاده‌اند. آنها می‌دانستند کدام درها ممکن است باز شوند و چگونه باید با یک خانواده داغدار صحبت کنند. آنها با مهارت در حال مذاکره بودند و در شرایطی که می‌توانست زندگی یا مرگ طاهره را رقم بزند، تلاش می‌کردند تا شرایط عفو را برای خانواده همسر طاهره فراهم کنند.
این زنان همچنین موظف بودند به خود طاهره گوش دهند. پس از ۱۴ سال زندان، او به وضوح عصبانی و احساس می‌کرد که به اندازه کافی مجازات شده است. فرزندانش به شدت در تلاش بودند تا از اعدام او جلوگیری کنند. طاهره همیشه با نظرات و راهنمایی‌های آنهایی که در تلاش بودند به او کمک کنند، موافق نبود و گاهی با آنها دچار تنش می‌شد. اما این داوطلبان بی‌وقفه با او کار کردند و به او پاسخ دادند.
در ساخت این فیلم، انتظار داشتم با محدودیت‌های جامعه ایرانی و نظام قانونی مذهبی آن به طور مستقیم روبرو شوم، اما آنچه مرا شگفت‌زده کرد، میزان تأثیری بود که زنان در این محدودیت‌ها آموخته بودند. این تأثیر به ندرت دراماتیک بود و غالباً به شکل پافشاری آرامی ظاهر می‌شد.
کار این زنان به من کمک کرد تا به شکل دیگری به مفهوم جامعه مدنی در کشوری که مؤسسات رسمی ممکن است از مردم در برابر تهدیدات محافظت نکنند، فکر کنم. آنها نمی‌توانستند قانون را تغییر دهند یا خانواده همسر طاهره را مجبور به بخشش کنند. اما آنها می‌توانستند امکاناتی را در سیستمی که به نظر می‌رسید بسیار محدود است، ایجاد کنند. و این تغییر درک من از ایران را شکل داد.
بیشتر بخوانید: مخالفان در دهلی‌نو به اعتراضات گسترده علیه تغییرات فهرست رأی‌دهندگان پرداختند · شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی مذاکرات ایران با آمریکا را مثبت توصیف کرد
