۲۵ سال از حوادث شوم ۱۱ سپتامبر میگذرد و در این میان، ایالات متحده با چالشهای بسیاری روبرو بوده است. یکی از مهمترین این چالشها، رابطهای است که این کشور با ایران داشته و فرصتهایی که برای تعامل با تهران از دست رفته است. از زمان جورج بوش تا دوران ترامپ، این فرصتها به طرز قابل توجهی نادیده گرفته شدند.
فرصتهای از دست رفته
یکی از مهمترین نمونهها همکاری ایران در افغانستان بود. پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، ایران به عنوان یک کشور همسایه، در مبارزه با طالبان و القاعده اقداماتی انجام داد. با این حال، ایالات متحده به جای بهرهبرداری از این همکاری، به سیاستهای خود ادامه داد و به تدریج تنشها را افزایش داد.
در سال ۲۰۰۳، ایران پیشنهاد مذاکره جامع در مورد برنامه هستهای خود را به ایالات متحده ارائه داد. اما به جای استقبال از این پیشنهاد، واشنگتن آن را نادیده گرفت و به سمت تحریمها و فشارهای بیشتر رفت. این اقدام نه تنها بر روابط دو کشور تأثیر منفی گذاشت، بلکه به تشدید تنشهای منطقهای منجر شد.
تأثیر بر برجام
بدتر از همه، خروج از توافق هستهای برجام به رهبری دونالد ترامپ، ضربهای مهلک به دیپلماسی با ایران بود. این تصمیم به جای کاهش تنشها، به افزایش بحرانهای منطقهای و بیاعتمادی میان دو کشور انجامید. از این رو، ۱۱ سپتامبر به عنوان نقطه عطفی در تاریخ روابط ایران و ایالات متحده به یاد خواهد ماند.
اکنون میتوان به این سؤال پاسخ داد که آیا ایالات متحده با به رسمیت شناختن فرصتهای گذشته میتوانست مسیری متفاوت را انتخاب کند؟ تاریخ نشان میدهد که اشتباهات استراتژیک میتواند پیامدهای طولانیمدتی داشته باشد. از این رو، بازنگری در سیاستهای گذشته و تلاش برای دیپلماسی میتواند کلید حل بحرانهای کنونی باشد.
