در آگوست ۱۹۶۵، جان کلتریم، ساکسوفوننواز افسانهای، در اوج شهرت خود به عنوان سرپرست جشنواره جاز داونبییت در شیکاگو به صحنه آمد. با ورود یک عضو جدید به گروهش، آرچی شپ، کلتریم به اجرای یک سری بداهههای تند و آزاد پرداخت که نه تنها از ساختارهای موسیقایی فاصله گرفت، بلکه صدای بلندی را به وجود آورد که به گفتهها، باعث خروج گستردهای از تماشاچیان شد.
موسیقی یا بیمزهگی؟
نقدهای آن روزگار نشان میدهد که این اجرا به هیچ وجه مورد استقبال قرار نگرفته و حتی یکی از منتقدان نوشت: «آنها نمایشی از موسیقی را به نمایش گذاشتند که به شدت بیمزه بود.» در حالی که کلتریم و شپ به دنبال رقابت در صداها بودند، آیا واقعاً هدف آنها موسیقی بود یا تلاش برای شکستن قید و بندها؟
با وجود انتقادات، کلتریم در آستانه یک دوره درخشان در زندگی حرفهای خود بود. او که به تازگی از گروه «مایلز دیویس» جدا شده و زبان هارمونیک جدیدی در جاز با آلبوم «گایت استپس» در سال ۱۹۶۰ ایجاد کرده بود، به زودی با آلبوم «عشق مقدس» در سال ۱۹۶۵، تصور معنوی جدیدی از جاز را به تصویر کشید. این آلبوم، نامزدی جایزه گرمی را برای او به ارمغان آورد و او را به یکی از غولهای این ژانر تبدیل کرد.
تاریخساز در زمان کوتاه
با این حال، تنها دو سال بعد، در ۱۹۶۷، کلتریم در سن ۴۰ سالگی بر اثر سرطان کبد درگذشت. در حالی که او به عنوان یکی از تاثیرگذارترین چهرههای جاز شناخته میشود، حالا ضبطهای جدیدی که از او به تازگی فاش شده، میتواند نوری تازه بر روی رویکرد انقلابی او به موسیقی بیفکند. این ضبطها به ما این امکان را میدهند که به عمق تفکر و احساسات او در آن دوران پی ببریم.
کلتریم با پشت پا زدن به شهرت و دنبال کردن مسیر آزاد جاز، نمونهای از یک هنرمند واقعی است که همواره در جستجوی آزادی خلاقانه بوده است. آیا این ضبطهای پنهانی میتوانند به ما بگویند که چگونه او در برابر انتقادها ایستاد و چه رازهایی در صداهایش نهفته است؟
