حسن عبدیپور در یادداشتی به بررسی چالشهای ساختاری و حقوقی سازمان ملل متحد پرداخته و به مسائل مهمی از جمله ناکارآمدی سازوکارهای امنیت جمعی و حق وتو توجه کرده است. در شرایط کنونی، تحولات و بحرانهای بینالمللی پرسشهای جدی درباره کارآمدی و مشروعیت ساختارهای حاکم بر نظام جهانی ایجاد کرده است و این موضوع اهمیت بازنگری در عملکرد نهادهای بینالمللی را بیش از پیش نمایان کرده است.
بحران مشروعیت و ناکارآمدی
عبدپور در یادداشت خود به وجود یک «بحران عمیق مشروعیت و کارآمدی» در سازمان ملل اشاره کرده و میگوید که این وضعیت ناشی از فاصله گرفتن ارکان تصمیمگیر از موازین حقوق بینالملل است. او به تبدیل سازوکارهای «امنیت دستهجمعی» به ابزارهای اعمال اراده قدرتهای هژمون اشاره کرده و میگوید که این امر باعث فرسایش قاعدهمندی در نظام بینالملل شده است.
بیشتر بخوانید: دولت ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل بر صلح از طریق قدرت تأکید کرد
نقض حقوق بشر و عدم پایبندی به قواعد
عبدپور به نقض فاحش حق حیات و عدم پایبندی به قواعد آمره به عنوان یکی از چالشهای اساسی یاد کرده است. او به اقداماتی همچون ترورهای فراقانونی و محاصرههای همهجانبه علیه ملتها اشاره کرده و میگوید که این اقدامات تحت هیچ توجیه امنیتی یا سیاسی قابل قبول نیست. سکوت نهادهای وابسته به سازمان ملل در برابر این جنایات به معنای عدول از وظایف ذاتی در صیانت از کرامت انسانی است.
وی ادامه میدهد که اصول مندرج در مواد ۱ و ۲ منشور ملل متحد بر پایه «برابری حاکمیت دولتها» استوار است، اما عملکرد فعلی سازمان در بسیاری از پروندهها، مصداق بارز عبور از صلاحیت و نادیده گرفتن رکن عدالتمحوری است. ناتوانی در بازدارندگی در برابر تجاوزات نظامی نشاندهنده شکست مکانیسمهای امنیت دستهجمعی و انحراف سازمان از اهداف منشور برای حفظ صلح جهانی است.
ضرورت اصلاحات و میانجیگری ادیان
عبدپور به وجود حق انحصاری وتو در شورای امنیت اشاره کرده و میگوید که این سازوکار عملاً «اصل برابری در برابر قانون» را مخدوش کرده و مانع از اعمال مسئولیت حمایت در قبال ملتهای مظلوم میشود. وی همچنین به سیاستهای دوگانه در نظام خلع سلاح اشاره کرده و میگوید که این سیاستها اعتبار نهادهای نظارتی بینالمللی را به شدت مخدوش کرده است.
عبدپور در پایان به ظرفیت میانجیگری ادیان و اخلاق بینالمللی اشاره کرده و میگوید که در شرایط کنونی بهرهگیری از ظرفیت اخلاقمحور ادیان برای میانجیگری ضروری است. او معتقد است که این رویکرد میتواند به تقویت هنجارهای اخلاقی حقوق بینالملل کمک کرده و فرآیند گذار به صلح پایدار را تسهیل کند.
به گفته او، بدون اصلاحات ساختاری، حقوق ضعیفان قربانی قدرت برتر خواهد شد و سازمان ملل از یک نهاد حافظ صلح به کارگزار بیقدرت منافع سلطهگران تبدیل خواهد شد. او تأکید میکند که تنها راه احیای اعتماد جهانی، بازگشت به حاکمیت عدالت و برتری اصول اخلاقی و حقوقی بر مناسبات قدرتمحور است.
بیشتر بخوانید: دموکراتهای میانهرو خواهان کاندیداهای پوپولیست اقتصادی هستند · جهان در سازمان ملل به ترامپ پاسخ میدهد
