محمدهادی مؤمنین، متولد ۱۳۶۸ و بدهکار ۷۴۳ میلیارد تومانی بانک کارآفرین، در مرکز شبکه چهارگانه تراستیهای نفتی قرار گرفت که در بازه خرداد تا مرداد ۱۴۰۵، ۷۲ تا ۸۰ میلیون بشکه نفت را با تخفیفهایی معادل ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار دریافت کردند.
چهار تراستی، ۸ درصد تخفیف، صدها میلیون دلار رانت
بر پایه گزارشهای رسانهای، در بازه خرداد تا مرداد ۱۴۰۵، چهار تراستی نفتی شامل علی بایندریان، روحالله رضوی، حسین شمخانی و محمدهادی مؤمنین محمولههای سنگین نفتی را بهصورت اعتباری دریافت کردند. ساختار واگذاری همراه شد با تخفیفهای حدود ۸ درصدی؛ یعنی کاهش ۸ تا ۱۷ دلار در هر بشکه. حاصل این سیاست، سرازیر شدن تخفیف خالصی بین ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار به جیب این چهار حلقه واسطه بود. محاسبات سود ناشی از فروش این محمولهها در بازارهای ثانویه، سود ناخالص و مابهالتفاوت را تا ۱.۵ میلیارد دلار برآورد میکند. در این چینش، نام محمدهادی مؤمنین بهدلیل جایگاه محوری در شبکه مالی و سهم از واگذاریها برجسته است.
بیشتر بخوانید: محاکمه وزیر سابق حمل و نقل آلمان آغاز شد
نام مؤمنین بهصورت موازی در دو فهرست ثبت شد: فهرست بدهکاران بانکی و گزارشهای مربوط به واگذاری و فروش اعتباری نفت. این همنشینی، حساسیت عمومی را نسبت به فرآیند اهلیتسنجی، ضمانتگیری و نحوه تسویه با متولیان رسمی فروش نفت تشدید کرد.
پرونده بانکی سنگین؛ ۷۴۳ میلیارد تومان بدهی ثبتشده
مسیر عمومی شدن نام محمدهادی مؤمنین از فهرست ابربدهکاران بانکی آغاز شد. بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده در قالب مطالبات معوق شبکه بانکی، مؤمنین با بدهی ۷۴۳ میلیارد تومانی به بانک کارآفرین معرفی شد. گزارشهای رسانهای همچنین از بدهیهای کلان او به بانک سامان خبر دادند. همزمان، «میز نفت» نوشت که او سهامداری خاص در برخی شرکتهای بزرگ حملونقل و هواپیمایی مانند «ماهان» داشته است. این سابقه، همزمان با دریافت محمولههای نفتی اعتباری، پرونده اهلیتسنجی و تضامین بازگشت منابع را به موضوع اصلی افکار عمومی بدل کرد.
دهها شرکت ثبتشده؛ صرافی اختصاصی و صندلیهای مدیریتی
اسناد ثبت شرکتها و دادههای رسمیو ردپایی گسترده از مؤمنین نشان میدهد. او در بیش از ۴۰ شرکت داخلی نام داشته و مسئولیتها و جایگاههای مدیریتی متعدد را همزمان عهدهدار بوده است. نمونههای مشخص:
- عضو هیئتمدیره در «شرکت پارس تابان سرو»
- نایبرئیس هیئتمدیره در «شرکت پترو سام اوراسیا»
- عضو هیئتمدیره در «شرکت تأمین توسعه آدرین»
- مالک و رئیس هیئتمدیره «صرافی محمدهادی مؤمنین و شرکا» بهعنوان بازوی ارزی
این چیدمان شرکتی و صرافی، امکان پوشش تراکنشها، گردش مالکیتی و جابهجایی وجوه ناشی از معاملات نفتی را فراهم کرد. حضور همزمان در لایههای مالی و ارزی، هم خطوط واسطهگری را کوتاه کرد و هم مسیرهای نقلوانتقال را چندلایه ساخت.
شبکه فرامرزی؛ بریتانیا و اسپانیا در نقشه کار
فعالیت مؤمنین از مرزهای ایران فراتر رفت. بر پایه دادههای حقوقی و تجاری، او در بریتانیا با ثبت و هدایت شرکتهایی همچون «Momenin Investment Group» و «Cellpack Ltd» دست به کار شد و در اسپانیا نیز در چهارچوب همکاری با شرکتهای بینالمللی تجاری فعالیت کرد. به موازات صرافی داخلی، این شبکه خارجی ظرفیت لازم برای چرخش ارز، خریدوفروش اعتباری و انتقال وجوه حاصل از فروش نفت را تقویت کرد.
پیوند با چهار تراستی؛ محوریت مؤمنین کنار بایندریان، رضوی و شمخانی
گزارشهای رسانهای از جمله همشهری و کیهان، نام محمدهادی مؤمنین را در کنار علی بایندریان، روحالله رضوی و حسین شمخانی نشاندند. پرسشهای مشخص و مستقیم طرح شد: نحوه دسترسی این چهار نفر به محمولههای سنگین نفتی چگونه فراهم شد؟ میزان دقیق تخفیفها چقدر بود و چگونه محاسبه شد؟ تسویهحساب با متولیان رسمی فروش نفت به چه شکلی انجام شد؟ و در نهایت، سازوکار اهلیتسنجی این افراد و شرکتهایشان بر چه مبنایی بوده است؟
پاسخ به این سوالها، با توجه به همنشینی سابقه بدهی بانکی مؤمنین با پرونده واگذاریهای نفتی اعتباری، ضرورت و اولویت فوری پیدا کرده است.
فروش اعتباری، تخفیفهای ۸ درصدی و صورتحساب عمومی
واگذاری اعتباری محمولههای نفتی در بازه خرداد تا مرداد ۱۴۰۵ با تخفیف حدود ۸ درصدی انجام شد. دامنه تخفیف بین ۸ تا ۱۷ دلار در هر بشکه ثبت شد. با احتساب حجم ۷۲ تا ۸۰ میلیون بشکه، ارزش ریالی و دلاری این تخفیفها به بازه ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار رسید. این عدد مستقل از سودآوری واسطهگری در بازارهای ثانویه است که تا ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شد. مبنای این تخفیفها، فروش اعتباری و اعطای دسترسی ویژه به چهار تراستی بود که در راس آنها محمدهادی مؤمنین بهعنوان مهره کلیدی شبکه مالی قرار داشت.
این ارقام، مستقیماً از منابع عمومی خروجی ایجاد کرد؛ تخفیفها از قیمت محمولهها کسر شد و منتفع اصلی، واسطههایی شدند که همزمان پرونده بدهی بانکی و شبکه صرافی داشتند.
ونزوئلا؛ توقف ناگهانی و ابهام در یک میلیارد دلار مطالبات
نام محمدهادی مؤمنین در یکی از مهمترین معاملات نفتی فرامرزی ایران نیز ثبت شد: پروژه فروش نفت به ونزوئلا. این پروژه پس از بازداشت وزیر نفت وقت ونزوئلا به اتهامات فساد مالی گسترده، بهطور ناگهانی متوقف شد. پیامد مستقیم این توقف، ابهام در سرنوشت حدود یک میلیارد دلار مطالبات ارزی ایران بود. گزارشها نقشآفرینی مؤمنین و شبکه شرکتی او را در این مسیر نشان دادند؛ مسیرهایی که بخشی از ارقام بازنگشته را به عملکرد شبکه وابسته کردند.
پرونده ونزوئلا بهتنهایی یک هشدار ساختاری به همراه داشت: گرهزدن فروش نفت به تراستیها و حلقههای واسطه در محیطهای پرریسک، بدون پشتوانه تضمینهای قوی، مطالبات ارزی کشور را در معرض توقف، تأخیر و زنجیرههای پیچیده تسویه قرار میدهد.
ارزهای نفت؛ عدد دو میلیارد دلار و نقش مؤمنین
در امتداد گزارشهای رسانهای، در جریان دریافت محمولههای نفتی، حدود دو میلیارد دلار از منابع مالی حاصل از فروش نفت ایران به نام شبکه مرتبط با مؤمنین ثبت شد اما به چرخه اقتصادی کشور بازنگشت. این محور، بهعنوان سنگینترین گره پرونده مؤمنین شناخته شد. همزمان، دادههای منتشرشده مسیر حرکت مؤمنین پس از افزایش فشار نظارتی و قضایی را تصویر کرد: از اقامت در امارات به عمان و سپس به چین رفت و تسویهحساب با طلبکاران و نهادهای رسمی را معلق گذاشت.
ترکیب این دو لایه—ارجاع دو میلیارد دلاری و ابهام یک میلیارد دلاری ونزوئلا—بهمعنای مسدودشدن حداقل میلیاردها دلار از منابع ارزی کشور در شبکهای بود که مالک صرافی داخلی و شرکتهای فرامرزی، و طرف دسترسیدار به محمولههای نفتی اعتباری را در یک نقطه گرد آورد.
حامیان، تصمیمسازان و حلقه «شایان»
در خط تصمیم و تخصیص، نام محمد بَهمَئی بهعنوان یکی از افراد اثرگذار در تصمیمات مالی حوزه نفت و تخصیص منابع به تراستیها مطرح شد و از او بهعنوان حامی اصلی مؤمنین یاد شد. این نقش، معنای مستقیم دارد: زنجیره تصمیم، از سطح کارگزاران به سطح تصمیمسازان متصل است و مسئولیت مستقیم در قبال واگذاریهای اعتباری و تخفیفهای اعطا شده شکل میگیرد.
بهموازات آن، شبکهای از واسطههای ارزی و نفتی در کنار مؤمنین چیده شد: روحالله رضوی، احسان تحیری و محمدجواد باوند. این حلقه در پوشش و مدیریت فردی با نام مستعار «شایان»—با سابقه مدیرکلی سوخت و انرژی—عمل میکرد. کارویژه شبکه روشن بود: دریافت محمولههای نفت، فروش در بازار سیاه، و امتناع از بازگرداندن منابع ارزی. مؤمنین در این میان نقش اجرایی و صرافی را بر عهده داشت و از توان شرکتهای متعدد برای سفیدسازی و جابهجایی وجوه استفاده کرد.
چنین آرایشی، نه بهصورت تصادفی، که بر بستر دسترسیهای اداری و تصمیمگیری شکل گرفت. نامها و سمتها در سطحی ظاهر شدند که توضیح چرایی و چگونگی واگذاریها را الزامآور میکند.
صرافی مؤمنین؛ بازوی ارزی برای پوشش جابهجاییها
«صرافی محمدهادی مؤمنین و شرکا» بهعنوان بازوی ارزی او عمل کرد. پیوند این صرافی با شبکه شرکتهای داخلی و خارجی، امکان چندجهتهسازی مسیر ورود و خروج منابع را فراهم کرد. در ساختار تراستی، این بازو دقیقاً همان جایی است که حسابوکتاب عمومی را از دید عمومی پنهان میکند: دلارهای حاصل از فروش، از صرافی عبور میکنند، به شرکتهای پوششی منتقل میشوند و به بازارهای ثانویه یا حسابهای خارج از چرخه رسمی راه مییابند.
حیاطخلوتهای تجاری خارجی؛ بریتانیا و اسپانیا در مدار
ثبت شرکت در بریتانیا با عنوانهای «Momenin Investment Group» و «Cellpack Ltd» و انجام فعالیت با شرکتهای بینالمللی در اسپانیا، ابزارهایی را در اختیار مؤمنین گذاشت که امکان چرخش مالکیتی، انتقال ارز و انباشت منابع خارج از دسترس سازوکارهای رسمی را فراهم میکرد. این ابزارها در شرایط تحریم، بهجای پرکردن خلأ سازوکار شفاف، به مسیر موازی برای دورزدن چرخه رسمی بدل شدند.
واگذاریهای خرداد تا مرداد ۱۴۰۵؛ اعداد، افراد، تعهدات
در سه ماه متوالی خرداد تا مرداد ۱۴۰۵، حجم کل واگذاریهای اعتباری به چهار تراستی به ۷۲ تا ۸۰ میلیون بشکه رسید. نامها مشخصاند: علی بایندریان، روحالله رضوی، حسین شمخانی و محمدهادی مؤمنین. تخفیف اعمالشده حدود ۸ درصد؛ معادل ۸ تا ۱۷ دلار در هر بشکه. خروجی نهایی، ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار تخفیف خالص. این عدد باید در کنار سودسازی احتمالی تا ۱.۵ میلیارد دلار در بازارهای ثانویه خوانده شود.
تعهدات برگشتی این معاملات چیست؟ تضمینها چگونه اخذ شد؟ ضمانتنامهها چه پوششی برای بازگشت ارز فراهم کردند؟ در مورد مؤمنین، با سابقه بدهی سنگین بانکی، چه معیارهایی اهلیت را تایید کرده است؟ اینها سوالات مستقیم و ضروریاند.
نقشه ذینفعان؛ از اتاق تصمیم تا اسکله بارگیری
زنجیره ماجرا روشن است: تصمیم تخصیص محمولههای اعتباری و اعمال تخفیف در سطح تصمیمسازی حوزه نفت اتخاذ شد؛ چهار تراستی محمولهها را تحویل گرفتند؛ فروش در بازارهای ثانویه انجام شد؛ منابع ارزی باید به چرخه رسمی بازمیگشت؛ بخشی بازنگشت. در این میان، نقش افراد اثرگذار در تصمیم مالی (محمد بَهمَئی)، نقش مدیر پوششی با نام مستعار «شایان» و کارگزاران واسطه (رضوی، تحیری، باوند) حلقه اجرا و پوشش را تکمیل کرد. نقطه تمرکز، مؤمنین بود؛ با صرافی، با شبکه شرکتها و با ردگیریهای بانکی ثبتشده.
کارتابل ونزوئلا؛ توقف سیاسی، پیامد مالی
توقف پروژه ونزوئلا پس از بازداشت وزیر نفت وقت آن کشور، یک پیامد عددی روشن داشت: ابهام در حدود یک میلیارد دلار مطالبات ارزی ایران. حضور مؤمنین در این پرونده، پیوند مستقیم میان فروش فرامرزی و شبکه تراستی داخلی را ایجاد کرد. نتیجه، در کارنامه تراستیها ثبت شد: ریسک سیاسی فرامرزی، وقتی با واگذاری اعتباری و حلقههای غیرشفاف گره میخورد، به مسدودسازی مطالبات ختم میشود.
مسیر خروج؛ امارات، عمان، چین
با افزایش فشارهای نظارتی و قضایی، مؤمنین از محل اقامت خود در امارات خارج شد، به عمان رفت و سپس به چین منتقل شد. این جابجاییها، همزمان با معلق ماندن تسویهحساب با طلبکاران و نهادهای رسمی ثبت شد. این مسیر، لایه دیگری از دشواری وصول مطالبات و بازگرداندن ارز را به پرونده افزود.
گزارش همشهری آنلاین؛ کنار هم قرار گرفتن چهار نام
نام مؤمنین در گزارش اخیر و جنجالی همشهری آنلاین در کنار سه تراستی علی بایندریان، روحالله رضوی و حسین شمخانی قرار گرفت. این گزارش، محور پرسشها را دقیق کرد: دسترسی به محمولههای سنگین بر چه مبنایی بود؟ تخفیفها چگونه و توسط چه کسانی اعمال شد؟ تسویهها چگونه ثبت و کنترل شد؟ و سازوکار اهلیتسنجی دقیقاً بر چه معیارهایی سوار شد؟
پاسخ به این پرسشها، با توجه به حجم ارقام و اثر مستقیم بر منابع عمومی، اولویت فوری دارد.
این برای مردم یعنی چه؛ صورتحسابی که به خزانه تحمیل شد
اعداد صریحاند: ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار تخفیف خالص از قیمت محمولهها کسر شد؛ سود واسطهگری تا ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شد؛ عدد دو میلیارد دلار ارز بازنگشته در کنار یک میلیارد دلار مطالبات ونزوئلا ایستاد. نتیجه برای مردم روشن است: خروجی منابع عمومی، انباشت رانت نزد تراستیها، و تهیشدن چرخه رسمی از ارزی که باید به خزانه بازمیگشت.
این صورتحساب را فروش اعتباری به حلقههای منتخب و شبکهای از صرافیها و شرکتهای پوششی رقم زد. خلأ شفافیت در اهلیتسنجی، عدم کاربست تضمینهای سخت، و پیوند با حلقههای تصمیمسازی، مسیر خروج ارز را کوتاه و مسیر بازگشت را مسدود کرد.
پرسشهای بیپاسخ؛ نامها مشخص، تکلیف ارقام نامشخص
پرسشها روشناند و پاسخها باید شفاف و مستند روی میز قرار بگیرند:
- میزان دقیق بدهی و ارز بازنگشته محمدهادی مؤمنین به شرکتهای مرتبط با فروش نفت و به بانکها چقدر است؟ چه مقدار از این ارقام قابلیت وصول دارد و برنامه وصول چیست؟
- کدام نهادها و مدیران وقت، اهلیت مالی و امنیتی فردی با بدهی ۷۴۳ میلیارد تومانی را برای دریافت محمولههای میلیارددلاری نفت تایید کردند؟ کاربرگهای ارزیابی چه میگویند؟
- تضمینهای معتبر و سخت برای بازگشت منابع ارزی از این واسطهها چه بوده است؟ چرا با وجود این تضمینها، میلیاردها دلار ارز به چرخه رسمی بازنگشت؟
- در پرونده ونزوئلا، طبقهبندی دقیق مطالبات، مسیر قراردادی و برنامه نقدشوندگی یک میلیارد دلار چگونه تنظیم شده بود و کجا متوقف شد؟
خط تدارک، خط پاسخگویی
وقتی نامها اینگونه صریح و اعداد اینچنین سنگین روی میز قرار میگیرند، مسئولیتپذیری باید به همان اندازه صریح باشد. حلقه تصمیمسازی در تخصیص محمولهها و اعمال تخفیفها، باید درباره فرمولها، امضاها، تضامین و مسیرهای وصول توضیح مستقیم بدهد. در نقطه اجرا، تراستیها باید درباره هر بشکه دریافتی، هر دلار تخفیف و هر مسیر تسویه عدد اعلام کنند.
محمدهادی مؤمنین، با سابقه بدهی ۷۴۳ میلیارد تومانی، شبکه دهها شرکت، صرافی اختصاصی و حضور فرامرزی، اکنون در کانون این پاسخگویی قرار دارد. تصویر کلی، با کنارهم قرار دادن واگذاریهای خرداد تا مرداد ۱۴۰۵، تخفیفهای ۸ درصدی، پرونده ونزوئلا و عدد دو میلیارد دلار ارز بازنگشته، کامل میشود.
شبکه همپوشان؛ رضوی، تحیری، باوند در حاشیه و متن
نامهای روحالله رضوی، احسان تحیری و محمدجواد باوند بهعنوان واسطههای ارزی و نفتی همکار مؤمنین ثبت شد. نقش «شایان» با سوابق امنیتی و جایگاه مدیرکل سابق سوخت و انرژی، شبکه را پوشش و هدایت کرد. چهار لبه عملیات شکل گرفت: دسترسی به محموله، اعمال تخفیف، فروش خارج از چرخه شفاف، و توقف جریان بازگشت ارز. همین نقشه از ابتدا تا انتها باید با جزئیات اداری، قراردادی و حسابداری بازخوانی و اعلام عمومی شود.
فهرست صندلیها و مسیر نفوذ
صندلیهای مدیریتی مؤمنین—از پارس تابان سرو تا پترو سام اوراسیا و تأمین توسعه آدرین—بههمراه صرافی اختصاصی، امکان نفوذ در حلقههای تامین، انتقال و تسویه را ایجاد کرد. این صندلیها ابزار بودند؛ ابزار اتصال به حلقه تخصیص محمولههای نفتی و ابزار پوشش نقلوانتقال ارزی.
ساختار معیوب؛ درس صریح از یک پرونده
پرونده محمدهادی مؤمنین یک نشانه واضح از ناکارآمدی و آسیبپذیری سازوکارهای غیرشفاف در دور زدن تحریمهاست. وقتی تصمیمسازی بهجای سامانه شفاف و تضمینهای سخت، به شبکههای واسطه تکیه میکند، نتیجه چنین صورتحسابی میشود: تخفیفهای کلان، محمولههای اعتباری، مسیرهای چندلایه ارزی و ارزهای بازنگشته.
راه اصلاح روشن است: اعلام عمومی صورتحسابها، انتشار فهرست محمولهها، اعلام تخفیفهای اعمالشده، معرفی دقیق تضمینها، و گذاشتن نام و امضای تصمیمسازان در برابر هر عدد. تا وقتی این اتفاق نیفتد، نامهایی از جنس مؤمنین تنها عوض میشوند و مسیر خروج منابع تکرار میشود.
مطالبه مستقیم؛ اعداد، امضاها، تضامین
مطالبه شفاف مردم و ناظران اقتصادی از این پرونده روشن است:
- انتشار جزئیات واگذاریهای خرداد تا مرداد ۱۴۰۵ به چهار تراستی با ذکر تعداد بشکه، قیمت مرجع، میزان و فرمول تخفیف و تاریخ تسویه.
- اعلام عمومی فهرست تضمینهای اخذشده از مؤمنین و سه تراستی دیگر و وضعیت فعلی این تضمینها.
- ارائه صورتوضعیت کامل وصول مطالبات، شامل عدد دو میلیارد دلار ارز بازنگشته و یک میلیارد دلار مطالبات ونزوئلا، همراه با مسیرهای حقوقی و زمانبندی وصول.
- تشریح نقش و اختیارات تصمیمسازانی که نامشان در گزارشها ثبت شده است، از جمله محمد بَهمَئی و «شایان»، و تبیین چرایی و چگونگی اعمال نفوذ در تخصیص محمولهها و تخفیفها.
جمعبندی مستقیم؛ نامها را اعلام کردید، اعداد را اعلام کنید
نامها مشخصاند: محمدهادی مؤمنین، علی بایندریان، روحالله رضوی، حسین شمخانی، احسان تحیری، محمدجواد باوند، محمد بَهمَئی و «شایان». اعداد نیز مشخصاند: ۷۲ تا ۸۰ میلیون بشکه واگذار شد؛ ۸ تا ۱۷ دلار بهازای هر بشکه تخفیف داده شد؛ ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار تخفیف خالص ثبت شد؛ سود واسطهگری تا ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شد؛ دو میلیارد دلار ارز بازنگشت؛ یک میلیارد دلار مطالبات ونزوئلا در ابهام ماند. این مجموعه، یک پرونده است با صورتحساب عمومی. پاسخگویی باید به همین صراحت باشد.
مسیر پیشرو بدون ملاحظه و تعارف روشن است: اعلام ارقام، اعلام تعهدات، اعلام تضمینها، اعلام زمانبندی وصول. در غیر این صورت، نام مؤمنین فقط یک نام از میان نامهایی خواهد بود که از سایه بیرون میآیند، منابع ملی را میبرند و دوباره به سایه بازمیگردند.
بیشتر بخوانید: دولت مکزیک به بررسی احتمال نشت دادههای مشتریان Aeromexico پرداخته است
