وزیر اسبق امور خارجه به تحلیل توان نظامی آمریکا و هزینه‌های مقاومت در برابر آن پرداخت. اظهارنظرهای اخیر او پرسش‌هایی درباره مرز میان واقع‌بینی دیپلماتیک و پذیرفتن پیشاپیش برتری طرف مقابل مطرح کرده است. این دیدگاه که اعتقاد دارد آمریکا می‌تواند با یک بمب سامانه دفاعی ایران را از کار بیندازد و مقاومت در برابر قدرت متجاوز جز افزایش خسارت نتیجه‌ای ندارد، به این جمع‌بندی می‌رسد که هرچه زودتر در برابر قدرت برتر زانو بزنیم، هزینه کمتری خواهیم پرداخت.
چالش‌های تحلیل نظامی
این نوع تحلیل، قدرت آمریکا را به متغیری مطلق و توان ایران را به عاملی تقریباً بی‌اثر تقلیل می‌دهد. نتیجه هر تقابلی گویی از پیش روشن است و اراده ملی، توان پاسخ‌گویی، ظرفیت‌های دفاعی و هزینه‌های تحمیل‌شده به طرف مهاجم هیچ نقشی در معادله ندارند. واقع‌بینی ادعایی می‌تواند به خطای محاسباتی تبدیل شود. هیچ تحلیل جدی از جنگ صرفاً با شمارش بمب‌ها و مقایسه تجهیزات نظامی کامل نمی‌شود؛ زیرا توان تخریب با توان تحمیل اراده سیاسی یکسان نیست و برتری نظامی نیز به معنای دستیابی به تمام اهداف راهبردی نیست.
بیشتر بخوانید: دفاع ترامپ از حملات روسیه به زیرساخت‌های اوکراین
محدودیت‌های قدرت نظامی
در شرایطی که تجربه جنگ‌های معاصر، محدودیت قدرت نظامی در تحقق اهداف سیاسی را بیش از پیش آشکار کرده است، همچنان معادلات جهان تک‌قطبی و آمریکای سال ۱۹۹۱ بر مسائل امروز سایه افکنده است. در این تصویر، آمریکا به عنوان یک قدرت بی‌رقیب فرض می‌شود و ایران نیز چنان تصویر می‌شود که گویی هیچ تفاوتی با ایران دوره قاجار و پهلوی ندارد؛ کشوری که در برابر فشار خارجی، چاره‌ای جز عقب‌نشینی ندارد. این نوع نگاه، نه تنها تحولات قدرت در نظام بین‌الملل را نادیده می‌گیرد، بلکه ظرفیت‌ها و تجربه انباشته شده ایران را نیز از محاسبه حذف می‌کند.
موضوع انکار قدرت نظامی آمریکا یا نادیده گرفتن هزینه‌های جنگ نیست؛ بلکه باید بررسی کرد چرا در این محاسبه، هزینه مقاومت برجسته می‌شود، اما هزینه تسلیم، پیامدهای عقب‌نشینی و احتمال افزایش مطالبات طرف مقابل به همان اندازه مورد توجه قرار نمی‌گیرد. دیپلماسی قرار نیست واقعیت قدرت طرف مقابل را به کشور یادآوری کند؛ وظیفه آن، تبدیل همه ظرفیت‌های ملی به اهرم مذاکره و دفاع از منافع کشور است. اگر نقطه آغاز تحلیل، ناتوانی ایران و نقطه پایان آن، ضرورت کوتاه آمدن باشد، دیگر با دیپلماسی مبتنی بر محاسبه قدرت مواجه نیستیم؛ بلکه با رویکردی روبه‌رو هستیم که پیش از آغاز چانه‌زنی، بخشی از نتیجه را به طرف مقابل واگذار کرده است.
بیشتر بخوانید: نجات‌یافته از کشتار فورت هود درباره اجرای نیدال حسن نظر داد · عراقچی بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماسی برای صیانت از منافع ملی تاکید کرد
