۱۲ مهر ۱۴۰۵، تهران — مسعود پزشکیان با پذیرش استعفای محسن پاک‌نژاد از وزارت نفت، حمید بورد را به‌عنوان سرپرست منصوب کرد و هم‌زمان اداره‌کل روابط‌عمومی وزارت نفت با مدیریت جدید، نشست‌های رسمی با رسانه‌های حوزه انرژی از جمله «خط انرژی» برگزار کرد.
این جابه‌جایی در رأس وزارت نفت و فعال‌شدن دوباره محور اطلاع‌رسانی وزارتخانه، یک زنجیره روشن از تصمیم‌ها و امضاها را پیش چشم می‌گذارد: جواد اوجی در ۲۱ شهریور ۱۴۰۰ «علی فروزنده» را مدیرکل روابط‌عمومی وزارت نفت کرد؛ در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ «سامان قدوسی» به سرپرستی اداره‌کل رسید و در ادامه حکم رسمی مدیرکلی و سخنگویی گرفت؛ ۱۲ مهر ۱۴۰۵ پزشکیان استعفای وزیر را پذیرفت و بورد را سرپرست کرد.
بیشتر بخوانید: مقامات مجارستان اسناد پلیس مخفی دوره کمونیسم را منتشر کردند
نشست رسمی، تریبون‌های مشخص
در نشست هم‌اندیشی روابط‌عمومی وزارت نفت با خبرنگاران، نمایندگان رسانه‌های تخصصی انرژی حضور یافتند. گزارش رسمی این نشست‌ها، از برگزاری دوره‌ها و جلسات هماهنگی با رسانه‌ها خبر می‌دهد. در یکی از این نشست‌ها «سجاد طاهری»، مدیرمسئول رسانه «خط انرژی»، به‌عنوان سخنران درباره تبیین اصلاحات انرژی صحبت کرد. این حضور و عنوان حقوقی او در گزارش رسمی «خط انرژی» ثبت شده است.
«خط انرژی» یک رسانه تخصصیِ حوزه نفت، گاز و انرژی است که به‌صورت رسمی صفحات و محتوای اختصاصی منتشر می‌کند. وب‌سایت این رسانه فعالیت تحریریه را مستند کرده و مسیرهای انتشار را معرفی کرده است.
چهره‌ها و مسئولیت‌ها
«سید احسان حسینی» به‌عنوان روزنامه‌نگار و پژوهشگر حوزه انرژی معرفی شده و سابقه فعالیت در فارس و «فرهیختگان» و مدیریت/سردبیری «خط انرژی» در معرفی‌های رسمی او آمده است. صفحه معرفی حرفه‌ای او و نیز صفحه نویسنده در «خط انرژی» این نقش را ثبت کرده است.
در بخش سیاست‌گذاری، تغییرات پی‌درپی در رأس روابط‌عمومی وزارت نفت در دو دولت اخیر ثبت شده است: از انتصاب «علی فروزنده» در دولت سیزدهم تا سپردن مسئولیت به «مجید بوجارزاده» و سپس «سامان قدوسی» به‌عنوان سرپرست، و در نهایت صدور حکم رسمی مدیرکلی و سخنگویی برای قدوسی. مستندات این انتصاب‌ها منتشر شده است.
تغییر وزیر و صورت‌بندی جدید تعامل با رسانه‌ها
با پذیرش استعفای پاک‌نژاد در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ و انتصاب حمید بورد به‌عنوان سرپرست، وزارت نفت هم‌زمان میزبان نشست هماهنگی ارکان اطلاع‌رسانی دولت شد؛ جلسه‌ای که در آن بورد و رؤسای نهادهای اطلاع‌رسانی دولت در کنار مدیرکل روابط‌عمومی وزارت نفت حضور داشتند. این رویداد جهت‌گیری تازه تعاملات رسانه‌ای وزارت نفت را نمایش می‌دهد.
زمینه رسانه‌ای: هک فارس و موج بازنشر اسناد
در آذر ۱۴۰۱ گروه «بلک‌ریوارد» هک خبرگزاری فارس را برعهده گرفت و مجموعه‌ای از اسناد و داده‌ها را منتشر کرد؛ در همان مقطع، انتشار یک ویدئوی جنجالی منتسب به کارکنان فارس در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد و خود خبرگزاری فارس «انتساب ویدئوی دوربین مداربسته به این خبرگزاری» را تکذیب کرد. این موارد در گزارش‌های رسانه‌ای و بیانیه‌های رسمی ثبت شده است.
افشای اسناد هک‌شده فارس و گزارش‌های بعدی از «طرح عملیات جام جهانی» و نحوه بهره‌برداری سیاسی از رویداد ورزشی، حلقه‌ای از پیوند رسانه، سیاست و امنیت را نشان داد؛ پیوندی که امروز هم در پرونده نفت و انرژی، در شکل دیگری از روابط نهادی و رسانه‌ای تکرار می‌شود.
شبکه‌های سیاست‌پژوهی و گروه‌های انرژی
«شبکه کانون‌های تفکر ایران (ایتان)» از سال ۱۳۷۹ به‌عنوان یک شبکه سیاست‌پژوهی با گروه‌های تخصصی از جمله «گروه انرژی» معرفی شده است. در اسناد این شبکه، مأموریت «تصمیم‌سازی، شبکه‌سازی و تکمیل چرخه اثرگذاری» تصریح شده است. حضور چنین شبکه‌هایی با تمرکز انرژی، هم‌زمان با رشد رسانه‌های تخصصی انرژی، نقشه میدان بازی اطلاع‌رسانی و سیاست‌گذاری را پیچیده‌تر می‌کند.
زنجیره ماجرا؛ چه کسی امضا کرد، چه چیزی جابه‌جا شد، چه کسی باید پاسخ بدهد
۱) امضاها روشن است: اوجی ۲۱ شهریور ۱۴۰۰ فروزنده را به‌عنوان مدیرکل روابط‌عمومی وزارت نفت منصوب کرد؛ پاک‌نژاد ۱۹ آذر ۱۴۰۴ قدوسی را به‌عنوان سرپرست روابط‌عمومی نشاند و سپس حکم رسمی مدیرکلی و سخنگویی صادر شد؛ پزشکیان ۱۲ مهر ۱۴۰۵ استعفای پاک‌نژاد را پذیرفت و بورد را سرپرست کرد.
۲) آنچه جابه‌جا شد: مدیریت ارتباطات و میدان توزیع تریبون. روابط‌عمومی وزارت نفت طبق گزارش‌های رسمی، نشست‌های دوره‌ای با رسانه‌ها برگزار کرده و تریبون‌های مشخصی در اختیار رسانه‌های تخصصی از جمله «خط انرژی» قرار گرفته است؛ نام و عنوان «سجاد طاهری» به‌عنوان مدیرمسئول خط انرژی در گزارش نشست رسمی این رسانه آمده است.
۳) چه کسی باید پاسخ بدهد: وزارت نفت و اداره‌کل روابط‌عمومی موظف‌اند فهرست همکاری‌های رسانه‌ای، قراردادهای تولید محتوا، آگهی‌ها و حمایت‌های رسانه‌ای را علنی کنند. «شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات قراردادها» الزام به دسترس‌پذیری قراردادهای عمومی را تصریح کرده است. این وزارتخانه باید با انتشار فهرست کامل قراردادها، طرف‌های قرارداد، مبالغ و دوره‌های اجرا در پایگاه‌های رسمی، پاسخ‌گویی را عملی کند.
اجزای پرونده برای مردم چه معنا دارد
برای مردم، معنای این زنجیره ساده است: وزارت نفت — به‌عنوان محور حیاتی اقتصاد — در کنار تغییرات مدیریتی، شبکه ارتباطی خود با رسانه‌ها را بازطراحی کرده است. هرجا که روابط‌عمومی یک وزارتخانه با رسانه‌ها کار می‌کند، «پول عمومی، دسترسی عمومی و حق دانستن عمومی» در میان است. انتشار عمومی قراردادهای رسانه‌ای، معیار روشن عدالت رسانه‌ای است: اگر تریبون‌ها و امکانات در اختیار رسانه‌های خاص قرار گرفته، صورت‌حساب آن باید منتشر شود؛ اگر حمایت یا قراردادی وجود ندارد، اعلام رسمیِ «صفر» در هر ردیف ضروری است.
تداوم نشست‌های هماهنگی اطلاع‌رسانی دولت در ساختمان‌های وزارت نفت، در کنار استقرار مدیرکل و سخنگوی فعال، به وزارتخانه این امکان را می‌دهد که پیام‌های خود را یکپارچه و با سرعت منتقل کند. همین مزیت اطلاع‌رسانی باید با شفافیت هزینه‌کرد و برابری دسترسی همراه شود تا اعتماد عمومی تقویت شود.
نام‌ها و تاریخ‌ها روی میز
— جواد اوجی، وزیر نفت (۱۴۰۰): حکم انتصاب «علی فروزنده» به مدیریت روابط‌عمومی، آغاز دوره نخست بازتنظیم تریبون وزارت نفت.
— محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵): معارفه «سامان قدوسی» به‌عنوان سرپرست و سپس صدور حکم رسمی مدیرکلی و سخنگویی؛ برگزاری نشست‌های ساختاریافته با رسانه‌ها.
— مسعود پزشکیان، رئیس دولت (۱۴۰۳ تا کنون): پذیرش استعفای پاک‌نژاد و انتصاب «حمید بورد» به سرپرستی وزارت نفت در ۱۲ مهر ۱۴۰۵؛ استمرار محور اطلاع‌رسانی دولت در ساختمان وزارت نفت.
تکلیف بعدی: اسناد شفاف، فهرست کامل
وزارت نفت و اداره‌کل روابط‌عمومی این وزارتخانه باید بدون تأخیر، فهرست قراردادهای رسانه‌ای سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵ را منتشر کنند: عنوان قرارداد، موضوع، مبلغ، طرف قرارداد، تاریخ امضا، تاریخ اجرا و مستند پرداخت. مطابق شیوه‌نامه رسمی دسترسی آزاد، این داده‌ها باید در سامانه‌های معرفی‌شده یا پایگاه‌های اطلاع‌رسانی وزارتخانه در دسترس باشد. هر قراردادی که شرط محرمانگی ندارد، باید منتشر شود؛ هر قراردادی که طبقه‌بندی شده، باید با استناد حقوقی دقیق مشخص شود.
در کنار این فهرست، وزارت نفت باید روند انتخاب رسانه‌های طرف قرارداد، معیار ارزیابی عملکرد، شاخص‌های اثربخشی محتوا و گزارش نهایی هر پروژه رسانه‌ای را نیز منتشر کند. نشست‌های دوره‌ای با رسانه‌ها اگر بر پایه معیارهای شفاف و برابر برگزار شود، اعتماد عمومی و حرفه‌ای به خروجی‌ها افزایش می‌یابد.
نتیجه قطعی
زنجیره امروز روشن است: تغییر وزیر در ۱۲ مهر ۱۴۰۵، انتصاب سرپرست، تداوم نشست‌های اطلاع‌رسانی دولت در وزارت نفت، و حضور رسانه‌های تخصصی از جمله «خط انرژی» با مدیرمسئولی سجاد طاهری و سردبیری سید احسان حسینی، یک نقشه عملیاتی شفاف‌پذیر ساخته است. وزارت نفت باید با انتشار فهرست کامل قراردادها و تعاملات رسانه‌ای، این نقشه را برای افکار عمومی کامل کند.
بیشتر بخوانید: وزارت دادگستری درخواست شناسایی رأی‌دهندگان غیرشهروند در کالیفرنیا را دارد
