تأمین امنیت انرژی و تجارت در درگیری‌های ژئوپلیتیکی به موضوعی حیاتی تبدیل شده است. چندین دهه پیش، جهان تجارت جهانی را به‌عنوان یک زمین بی‌طرف می‌دید که به بازارهای انرژی کمک می‌کند تا امروز به‌گونه‌ای یکپارچه‌تر عمل کنند. دیدگاه استاندارد در محافل سیاست‌گذاری این بود که تجارت، کشورها را ایمن‌تر و پایدارتر می‌کند. اما در حال حاضر، دولت‌ها از تعرفه‌ها و کنترل‌های صادراتی به‌عنوان ابزاری برای اعمال قدرت استفاده می‌کنند. وابستگی متقابل بین کشورها به یک شمشیر دو لبه تبدیل شده است.
تأثیر درگیری‌ها بر تجارت جهانی
اروپا در سال ۲۰۲۲ با این مشکل مواجه شد، زمانی که گاز روسیه که مدت‌ها آن را به‌عنوان یک کالای قابل‌اعتماد می‌شناخت، به‌یک‌باره به ابزاری برای فشار تبدیل شد. با وجود تغییرات به سمت اقتصادهای دیجیتال و سرمایه‌گذاری‌های عظیمی که کشورها در این حوزه می‌کنند، بخش عمده‌ای از تجارت جهانی هنوز از طریق راه‌های آبی باریک انجام می‌شود. تنگه هرمز، کانال سوئز و تنگه باب‌المندب از جمله کریدورهایی هستند که در صورت بسته شدن جزئی، می‌توانند به اختلال در تجارت جهانی منجر شوند. در سال ۲۰۲۳، حملات به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ، باعث تغییر مسیر بزرگ‌تری به دور آفریقا به‌جای کانال سوئز شد.
بیشتر بخوانید: پارلمان اسپانیا اصلاحات مسکن را در میان نارضایتی ملی رد کرد
رویکردهای جدید برای تأمین انرژی و تجارت
این تغییر مسیرها منجر به افزایش هزینه‌های بیمه، مصرف سوخت و زمان تحویل شد. در همین حال، خشکسالی شدید باعث شد کانال پاناما روزانه ترانزیت‌های خود را کاهش دهد. بحران هرمز در سال ۲۰۲۶ این درس را به‌طور هزینه‌بر آموخت و کشورهایی که هم‌اکنون اقدام می‌کنند، شرایط دوره جدید تجارت جهانی را تعیین خواهند کرد. در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، با آغاز جنگ ایالات متحده، اسرائیل و ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تنگه هرمز را برای کنترل صادرات نفت از شورای همکاری خلیج فارس بست. تنها در عرض دو هفته، آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داد که صادرات از تنگه هرمز به یک دهم جریان‌های معمولی کاهش یافته است.
کشورهای آسیایی بیشترین آسیب را دیدند، زیرا به شدت به نفت خام خلیج فارس وابسته بودند. آسیب‌های ناشی از این بحران تنها به قیمت نفت محدود نشد؛ به‌طور مثال، کود اوره نیز از این تنگه عبور می‌کند و اختلال در تأمین آن منجر به افزایش قیمت مواد غذایی شد. کشورهای خلیج فارس با یافتن جایگزین‌هایی برای صادرات به دور از تنگه هرمز، تاب‌آوری خود را نشان دادند. به‌عنوان مثال، امارات متحده عربی خط انتقال حبشان- فجیره را ایجاد کرد که در سال ۲۰۰۸ شروع به ساخت و در سال ۲۰۱۲ به بهره‌برداری رسید.
تأمین امنیت انرژی و تجارت به موضوعی بحرانی در همایش سالانه ترندز در تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ تحت عنوان “امنیت پایدار: آینده پس از جنگ در خاورمیانه” تبدیل شده است. خاورمیانه نقش حیاتی در اقتصاد جهانی ایفا می‌کند و همواره در معرض درگیری‌های منطقه‌ای قرار دارد، اما می‌تواند از چندین رویکرد برای تأمین تجارت استفاده کند.
یکی از این رویکردها، گسترش ریسک از طریق ایجاد مسیرهای بیشتر از طریق زمین است. کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا، که در حال حاضر در مرحله توسعه است، یکی از ابتکاراتی است که به دنبال اتصال چندین کشور از طریق یک خط تجاری است. رویکرد دوم، «دوستی-شورینگ» است که زنجیره‌های تأمین حساس را با انتقال آن‌ها به کشورهای هم‌پیمان محافظت می‌کند. این رویکرد ممکن است هزینه‌بر باشد، اما در زمان جنگ بسیار مؤثر است. سومین گزینه نیز انبارکردن است. در مارس ۲۰۲۶، آژانس بین‌المللی انرژی توافق کرد که ۴۰۰ میلیون بشکه ذخایر اضطراری را آزاد کند.
این موضوعات تنها بر ساکنان محلی تأثیر نمی‌گذارد، بلکه عواقب جهانی نیز دارند و بر تجربیات روزمره مردم در سراسر جهان از طریق تغییر هزینه‌های سوخت، کشاورزی و تأمین مواد غذایی تأثیر می‌گذارند. برگزاری همایش سالانه ترندز به منظور بررسی مسائل و پرسش‌های حیاتی در مورد امنیت خاورمیانه، تأکید بر لزوم ایجاد ثبات پایدار در خاورمیانه پس از درگیری‌ها دارد.
بیشتر بخوانید: جان کندی درباره هزینه‌های زندگی و انتخابات میان‌دوره‌ای هشدار داد · قدرت روزافزون حوثی‌ها در یمن و جایگزینی آنان برای حزب‌الله
