دولت دونالد ترامپ با گسترش دامنه فشار اقتصادی علیه ایران، تشکیل نیروی عملیاتی «آیرون گیت» را در ۷ نوامبر (۱۶ آبان) اعلام کرد. این نیروی جدید با حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی مستقر در شهر تامپا ایالت فلوریدا، مأموریت دارد با همکاری نهادهای مختلف دولت آمریکا، مسیرهای زمینی و دریای خزر را تحت نظارت قرار دهد و تجارت خارجی ایران را مختل کند.
تغییر استراتژی آمریکا در تحریمها
این رویکرد جدید در تلاش است تا فشارها را از تحریمهای متعارف فراتر ببرد و به شبکهها و مسیرهای تجاری که امکان تداوم تجارت خارجی ایران را فراهم میکنند، حمله کند. محاصره دریایی بنادر ایران و هدف قرار دادن واسطههای فروش و انتقال درآمدهای ارزی، بخشهایی از این استراتژی هستند. نیروی «آیرون گیت» به عنوان یک سازوکار هماهنگی اطلاعاتی و نظارتی، به دنبال افزایش هزینههای همکاری کشورها با ایران است.
بیشتر بخوانید: ۷۰ درصد آمریکاییها از تعرفههای هدفمند بر فولاد حمایت میکنند
فشار بر شرکای تجاری ایران
آمریکا در این مسیر، از قدرت خود در نظام مالی بینالمللی بهره میبرد. تحریمهای ثانویه به عنوان ابزار اصلی فشار، مؤسسات مالی و شرکتهای خارجی را به دلیل همکاری با بخشهای تحریمشده اقتصاد ایران در معرض مجازات قرار میدهند. هشدارهای وزارت خزانهداری آمریکا به بانکهای خارجی، نمونهای از این رویکرد است که به دنبال ایجاد بازدارندگی در شبکه بانکی بینالمللی است.
با این حال، این فشارها با چالشهایی مواجه است. کشورهایی مانند چین، روسیه، ترکیه و امارات هرکدام مناسبات اقتصادی و سیاسی متفاوتی با ایران دارند و میزان همراهی آنها با فشار واشنگتن متفاوت است. از این رو، هدف اصلی آمریکا ایجاد ترس و نااطمینانی در میان شرکای تجاری ایران است تا آنها را به محدود کردن همکاری با تهران وادار کند.
استمرار تجارت با مسیرهای جایگزین
تجربه چند دهه ناکارآمدی تحریم نشان داده است که فشار آمریکا، اگرچه هزینه تجارت خارجی ایران را افزایش میدهد، اما به قطع ارتباط اقتصادی کشور با جهان منجر نمیشود. ایران بهتدریج مجموعهای از مسیرهای جایگزین تجاری، مالی و حملونقلی ایجاد کرده است. همکاری با چین و روسیه، توسعه تجارت مرزی و استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه، از جمله این سازوکارها هستند.
در حوزه مالی نیز، مبادلات با ارزهای ملی و تهاتر کالا به کاهش وابستگی برخی معاملات به نظام بانکی آمریکا کمک کرده است. به عنوان مثال، همکاری ایران و چین در تبدیل درآمدهای نفتی به اعتبار خرید کالا، نیاز به انتقال مستقیم پول از مسیر بانکهای بینالمللی را کاهش میدهد.
در نهایت، راهبرد آمریکا بر ایجاد ترس و نااطمینانی در میان شرکای تجاری ایران تکیه دارد. این رویکرد تلاش میکند تا با تهدید به محرومیت از دلار و بازار آمریکا، کشورهای مختلف را به محدود کردن روابط اقتصادی با ایران وادار کند.
بیشتر بخوانید: کنگره باید از تعطیلی دوباره دولت جلوگیری کند · موضع بریتانیا دربارهٔ آزادی حرکت در بازار اروپا مشخص شد




