قبرص روابط خود را با موسکو کاهش داده و به آمریکا نزدیک‌تر می‌شود

قبرص تحت رهبری جان برزلاو، سفیر جدید آمریکا، برنامه‌های خود برای به‌روزرسانی پایگاه هوایی آندریاس پاپاندره‌و در پافوس را اعلام کرد. این پایگاه قرار است به پذیرش هواپیماهای نظامی بزرگ ایالات متحده مجهز شود. برزلاو با ابراز اطمینان از اینکه "ایالات متحده در آینده از قبرس محافظت خواهد کرد"، به‌وضوح نشان داد که همکاری‌های دو کشور در حال گسترش است.

تغییرات ژئوپلیتیکی قبرس

این تغییرات برای کشوری که برای دهه‌ها روابط نزدیکی با موسکو داشته و به سیاست خارجی ایالات متحده با شک و تردید نگاه کرده، یک تغییر ژئوپلیتیکی قابل توجه است. قبرس که عضو ناتو نیست، اکنون به سمت یک حضور نظامی آمریکایی گسترش یافته است. این تغییرات به‌روشنی نشان‌دهنده کاهش تدریجی روابط قبرس با روسیه و نزدیکی بیشتر آن به واشنگتن است.

بیشتر بخوانید: نقش اعضای گارد ملی در انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده

تاریخ سیاسی قبرس در این زمینه جالب توجه است. پس از کسب استقلال از بریتانیا در سال ١٩٦٠، جمهوری قبرس تلاش کرد تا روابط خود را بین شرق و غرب متوازن نگه دارد. تحت رهبری ماکاریوس سوم، اولین رئیس‌جمهور قبرس مستقل، این کشور در سال ١٩٦١ به عنوان یکی از اعضای مؤسس جنبش عدم تعهد شناخته شد. این رویکرد به نیکوزیا اجازه داد تا روابط نزدیکی با اتحاد جماهیر شوروی حفظ کند بدون اینکه ارتباطات خود با غرب را قطع کند.

تاریخ پیچیده روابط با آمریکا

روابط قبرس با ایالات متحده تحت تأثیر حمله ترکیه به جزیره در سال ١٩٧٤ و عدم اقدام قاطع واشنگتن علیه آن قرار داشت. ایالات متحده در آن زمان حفظ رابطه استراتژیک خود با ترکیه، یکی از متحدان کلیدی ناتو، را در اولویت قرار داد. این موضع ایالات متحده احساسات ضدآمریکایی را در قبرس تقویت کرد و به وقوع یک تظاهرات خشونت‌آمیز در مقابل سفارت آمریکا در نیکوزیا منجر شد.

در سال ١٩٨٧، واشنگتن ممنوعیت تسلیحاتی را بر جمهوری قبرس وضع کرد که به‌نظر می‌رسید به جلوگیری از یک رقابت تسلیحاتی در جزیره کمک کند. این ممنوعیت باعث شد که گارد ملی قبرس به سیستم‌های تسلیحاتی ساخت روسیه وابسته‌تر شود و موقعیت مسکو به عنوان یک شریک نظامی اصلی تقویت شود.

واکنش قبرس به الحاق کریمه توسط روسیه در سال ٢٠١٤ نشان‌دهنده قوت این روابط بود. دولت قبرس در مورد تحریم‌های سخت‌تر اروپا علیه مسکو ابراز نگرانی کرد و وزیر امور خارجه وقت، یوانیس کاسولیدس، هشدار داد که چنین اقداماتی می‌تواند عواقب ویرانگری برای اقتصاد قبرس به همراه داشته باشد.

روابط با موسکو در سال ٢٠١٥ نیز با سفر رئیس‌جمهور نیکوس آناستاسیادس به مسکو و امضای توافق‌نامه‌های همکاری تقویت شد. این توافق‌ها شامل یادداشت همکاری دریایی بود که به کشتی‌های جنگی روسی اجازه می‌داد به بنادر قبرس مراجعه کنند. همکاری‌های نزدیک تا سال ٢٠٢١ ادامه داشت، زمانی که وزیر امور خارجه وقت و رئیس‌جمهور کنونی نیکوس کریستودولیدس، یک چارچوب همکاری استراتژیک برای سال‌های ٢٠٢٢-٢٠٢٤ را در مسکو امضا کرد.

نقطه عطف مهم در این تغییرات، حمله تمام‌عیار روسیه به اوکراین در فوریه ٢٠٢٢ بود. این حمله شتاب قابل توجهی به تغییرات ژئوپلیتیکی قبرس به سمت غرب داد. برای اولین بار، جمهوری قبرس به‌طور علنی و بدون تردید تصمیم به حمایت از غرب گرفت، با وجود هزینه‌های اقتصادی و سیاسی قطع ارتباط با مسکو.

نیکوزیا با تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه هم‌راستا شد و این تصمیم، یک انحراف معنی‌دار از رویکرد سنتی سیاست خارجی قبرس بود که سعی در حفظ تعادل بین روسیه و غرب داشت. این تغییر موقعیت به قبرس کمک کرد تا رابطه نزدیک‌تری با ایالات متحده برقرار کند، به‌ویژه در زمینه امنیت.

نیکوزیا توانست واشنگتن را متقاعد کند که می‌تواند به عنوان یک شریک قابل اعتماد در مدیترانه شرقی عمل کند. این نزدیکی پیش از جنگ نیز یک اساس نهادی پیدا کرده بود و یک بیانیه دوجانبه در مورد همکاری امنیتی در سال ٢٠١٨ امضا شده بود.

از آن زمان، ابتکارات بیشتری دنبال شده است، از جمله تأسیس مرکز امنیت دریایی، زمین و بندر قبرس (CYCLOPS) که به‌تازگی در آوریل ٢٠٢٢ در لارناکا افتتاح شد. این مرکز آموزش‌هایی برای پرسنل امنیتی قبرس و کشورهای دیگر منطقه در زمینه‌هایی مانند امنیت بندر، مبارزه با تروریسم و جلوگیری از قاچاق مواد خطرناک ارائه می‌دهد.

توسعه قابل توجه دیگری برای گارد ملی قبرس در سپتامبر ٢٠٢٢ اتفاق افتاد، زمانی که واشنگتن اعلام کرد ممنوعیت تسلیحاتی که در سال ١٩٨٧ وضع شده بود، به‌طور کامل معلق شده است. این تصمیم اجازه صادرات تجهیزات نظامی کشنده به قبرس را می‌دهد و به‌شرط تأییدهای لازم ایالات متحده، قابل اجراست. این تعلیق که دائمی نیست و همواره نیاز به تمدید دوره‌ای دارد، تا سپتامبر ٢٠٢٧ تمدید شده است.

تغییرات استراتژیک قبرس همچنین به خاطر این که این کشور عضو ناتو نیست، اهمیت زیادی دارد. همچنین، تغییرات استراتژیک قبرس در مدرنیزه شدن نیروهای مسلح آن نیز مشهود است. پس از دهه‌ها وابستگی به تجهیزات نظامی روسی، این کشور در تلاش است تا به تدریج وابستگی خود به تانک‌های T-٨٠ و سیستم‌های دفاع هوایی Tor-M١ و Buk ساخت روسیه را کاهش دهد.

بیشتر بخوانید: انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده در ٣ نوامبر برگزار می‌شود · مذاکرات برای برگزاری دیدار ترامپ، شی و پوتین در حال انجام است