تغییرات اقلیمی تهدیدی جدی برای آینده بشریت است و زمین در حال حاضر از هفت مرز سیارهای حیاتی برای حفظ حیات عبور کرده است. این مرزها شامل تغییرات آب و هوا، اسید شدن اقیانوسها و یکپارچگی زیستکره است. اگر جوامع و اقتصادها به روند کنونی ادامه دهند، فرآیندهای حیاتی زمین به شدت به هم میریزد و آینده بشریت را تهدید میکند.
لزوم تغییر الگوهای اقتصادی
اکنون بهطور گستردهای پذیرفته شده است که اگر انسانها بخواهند هرگونه شانسی برای کاهش گرمایش جهانی و از دست رفتن طبیعت داشته باشند، باید الگوهای اجتماعی و اقتصادی تغییر کنند. اینجاست که مفهوم رشد سبز مطرح میشود. رشد سبز وعده میدهد که اقتصاد در حال رشد باشد در حالی که انتشار گازهای گلخانهای و مصرف منابع کاهش مییابد. به عنوان مثال، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر مانند باد و خورشید به جای زغالسنگ و گاز، و جایگزینی کورههای گازی با پمپهای حرارتی از جمله اقداماتی است که میتواند به این هدف کمک کند.
بیشتر بخوانید: دادگاه اتحادیه اروپا درخواست لهستان برای لغو هفت قانون اقلیمی را رد کرد
تجربیات کشورهای توسعهیافته
کشورهای توسعهیافتهای مانند بریتانیا، ایالات متحده، ژاپن و استرالیا سالها رشد اقتصادی را تجربه کردهاند در حالی که انتشار CO۲ آنها کاهش یافته است. حتی با در نظر گرفتن تولیدات خارج از کشور، این روند همچنان ادامه دارد. در اتحادیه اروپا، اقتصاد کل منطقه از سال ۱۹۹۰ بیش از ۷۰ درصد رشد کرده است، در حالی که انتشار کربن این اتحادیه حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.
با این حال، این جداسازی کامل رشد اقتصادی و انتشار گازهای گلخانهای بهطور نسبی نادر است. در هند و چندین کشور آفریقایی و جنوب شرق آسیا، بهبود کارایی اقتصادی مشاهده میشود، اما در این کشورها و به طور کلی در جهان، انتشار گازهای گلخانهای همچنان در حال افزایش است.
چالشهای پیش روی رشد سبز
با وجود اینکه رشد اقتصادی و کاهش انتشار گازها قابلتحقق است، حذف تمام گازهای گلخانهای از صنایعی مانند فولاد و شیمیایی پیچیده است. این صنایع تنها با سوزاندن سوختهای فسیلی برای انرژی، گازهای گلخانهای منتشر نمیکنند، بلکه کربن نیز بخشی از فرآیندهای شیمیایی است که برای تولید محصولات خود استفاده میکنند. جایگزینی این فرآیندها با گزینههای سبزتر نیاز به سرمایهگذاری قابل توجهی دارد.
علاوه بر این، مصرف بالای منابع جهانی نیز چالشبرانگیز است. یک اقتصاد تولیدی به مواد خام و محصولات متعددی نیاز دارد. بسیاری از کشورها در حال حاضر از فناوریهای سبز برای کاهش مقدار منابع مورد نیاز برای تولید یک محصول استفاده میکنند، اما این بدان معنا نیست که در کل منابع کمتری مصرف میشود.
ضرورت تغییر در الگوهای مصرف
تحقیقات نشان میدهد که رشد اقتصادی نامحدود در درازمدت دیگر ممکن نیست، حتی اگر پایدار باشد. برخی پژوهشگران خواستار کاهش رشد هستند که به معنای کاهش رشد اقتصادی، عدم رشد یا حتی رشد منفی است تا اکوسیستمهای جهان و آب و هوا بتوانند بهبود یابند. این رویکرد به ویژه برای کشورهای ثروتمند ضروری است که باید اقداماتی هدفمند برای کاهش مصرف انرژی و منابع خود انجام دهند.
در نهایت، این مفهوم بر این اصل است که رفاه انسان و پایداری زیستمحیطی تنها با کاهش برنامهریزیشده و عادلانه تولید مواد میتواند در درازمدت محقق شود.
بیشتر بخوانید: پیشنهاد استرالیا برای خروج فوری از سوختهای فسیلی در کنفرانس اقلیمی · سنای آمریکا گام بلندی برای اصلاح مجوزها برداشت




